Φιλόσοφοι του Αιγαίου - Μουτσόπουλος

 

(αποσπάσματα)

Φιλοσοφία. δυνατότητα της συνείδησης να αποσπάται από τον κόσμο της ανάγκης προς τον οποίο η δημιουργικότητα της είχε ανταποκριθεί δια του μύθου, και να φέρετε προς άλλα αντικείμενα ανεξάρτητα από κάθε καταναγκασμό τα οποία διεγείρουν θαυμασμό και απορία ανεξάρτητα από κάθε είδους σκοπιμότητα. Δεύτερο αποτέλεσμα: ανάπτυξη της ικανότητας της συνείδησης να αποσπάται από το άμεσο συγκεκριμένο περιβάλλον της ύπαρξης της οποίας συνείδηση διατελεί και να επιδίδεται σε αφηρημένη ενατένιση των προβλημάτων που προκύπτουν από την απόσπαση αυτή.

στα ομηρικά έπη τονίζεται ιδιαίτερα η προσωπικότητα καθενός συντελεστή της επικής δράσεως, πρόκειται όχι απλώς περί προσώπων αλλά περί προσωπικοτήτων με τις χαρακτηρολογικές και οι Ηθικές τους αυθύπαρκτες οντότητες.   

Ο αιγυπτιακός πολιτισμός ιερατική και ιεραρχική δομή των κοινωνιών και εξακολουθούσε να εξελίσσεται με ρυθμούς υπερβολικά αργούς εφ

η έρευνα της αστρονομίας απέβαινε διαρκώς επιτακτικότερη εξαιτίας της ραγδαίας ανάπτυξης της ναυτιλίας ύστερα από την ανάπτυξη των ελληνικών αποικιών και της επικοινωνίας των προς τις μητροπόλεις

Χούσερλ: ο σοφός ικανοποιείται από τη γνώση των πραγμάτων την οποία έχει αποκτήσει, ο φιλόσοφος ζητεί να την υπερβεί προβληματιζόμενος επάνω σε αυτή.

Θαλής: διατύπωση γεωμετρικού θεωρήματος, μέτρηση του ύψους των πυραμίδων και της αποστάσεως των πλοίων με τη μέθοδο των ομοίων τριγώνων. τα 2 τελευταία επιτεύγματα είναι πιθανόν να οφείλονται αποκλειστικά σε αυτόν ενώ τα προηγούμενα μάλλον ο ίδιος τα εισήγαγε στην ιωνία υπό μορφή τελειοποιημένη.

Αναξίμανδρος χρησιμοποίησε καθώς και ο θαλής ημερολόγια και υπήρξε τόσο ο πρώτος που κατόρθωσε να καταρτίσει το χάρτη όχι μονάχα της ιωνίας αλλά και ολόκληρης της οικουμένης γης.

Μιλήσιος υπήρξε και μαθητής του Αναξίμανδρου, Αναξιμένης και αργότερα ο Αναξαγόρας και αργότερα ο Εκαταίος

λεύκιππος: η οντολογική τάξη και ελεατική προέλευση αντιπαράθεση μεταξύ όντος και μη όντος μετατέθηκε σε επίπεδο σαφώς ο κοσμολογικό προκειμένου να εμφανιστεί ως αντιπαράθεση μεταξύ πληρότητος και Κενότητος. ο λεύκιππος είναι ο πατέρας της ατομικής θεωρίας

Ο Πρωταγόρας έφθανε στο συμπέρασμα πως τα πράγματα όχι μονάχα μεταβάλλονται αλλά και δεν υπάρχουν καν ως πράγματα παρά σε σχέση προς τη συνείδηση που τα συλλαμβάνει αλλά και πάλι αναλόγως της διάθεσης αυτής.

Είναι άραγε περίεργο ότι 2 φιλοσοφίες τόσο διαφορετικές ως προς τις θεμελιώδεις αρχές τους όσο εκείνες των επικούρειων και των στωικών συναντώνται στο επίπεδο της κοινής επιδίωξης δηλαδή μιας κατάστασης αταραξίας. Στην πραγματικότητα και οι 2 αυτές φιλοσοφίες δεν απέστρεψαν να αποδεχθούν παλαιότερες φιλοσοφικές αντιλήψεις όπως αυτή των κυνικών περί περιφρονήσεως των πάντων και περί κατακτήσεως της εσωτερικής ελευθερίας. Ο Ζήνων έφτασε στηριζόμενος στην αρχή της αδιαφορίας να μην απαγορεύει η σειρά πράξεων τις οποίες οι πολιτείες τιμωρούν. Ο Χρύσιππος απέβη πιο συμβιβαστικός στο σημείο αυτό.

Ο Επίκτητος ήταν δούλος. Καταγόμενος από την Ισπανία μαθητής στωικών ακαδημαϊκών και περιπατητικών αλλά και αναγνώστης που υπέστη βαθύτατη την επίδραση του Επίκτητου ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος συνείδηση θρησκευόμενη προσανατολισμένη προς τον αυτοέλεγχο συνέγραψε στην εκστρατευτική του σκηνή τα εις εαυτόν. Η φιλοσοφία του δούλου και εκείνη του αυτοκράτορα εμφανίζουν εκπληκτική ομοιότητα ως προς τις αξίες που και οι 2 κρίνων προεξέχουσες. Με τους τελευταίους εκπροσώπους της στοάς δεν έλειψε και η περαιτέρω επίδραση της επί της ιστορίας των ιδεών μόνο που τώρα η φιλοσοφία δεν είναι πια προνόμιο των πνευμάτων του αιγαίου ή έστω του ελληνικού κόσμου αλλά αγαθό οικουμενικό. Ο Επίκτητος ήταν πρώην δούλος του Ρωμαίου Επαφρόδιτου του του οποίου έτσι το όνομα πέρασε στην ιστορία.

Η έννοια του όχλου απουσιάζει από τη νοοτροπία την οποία τα έργα αυτά απεικονίζουν και η έννοια του λαού είναι παρούσα σ αυτά με τη σημασία του συνόλου πολιτών που έχουν συνείδηση της πολιτικής τους πληρότητας. Στα ομηρικά έπη τονίζεται η προσωπικότητα κάθε συντελεστή όχι πρόσωπα προσωπικότητες με χαρακτηρολογικές και ηθικές αυθύπαρκτες οντότητες.

Το Αιγαίο επεκτάθηκε με τον τρόπο αυτό σ ολόκληρη τη Μεσόγειο και οι νέες τεχνικές της ναυσιπλοϊας επέτρεψαν την επικοινωνία των πληθυσμών του προς πολιτισμούς με αξιοπρόσεκτα επιτεύγματα όπως ο αιγυπτιακός οι οποίοι όμως ως εκ της ιερατικής και ιεραρχικής δομής των κοινωνιών που τους είχαν δημιουργήσει εξακολουθούσαν να εξελίσσονται με ρυθμούς υπερβολικά αργούς.  Στην επιστήμη στην τεχνική, στην τέχνη, στην καλλιέργεια γενικότερα οι Έλληνες δεν φαίνεται να επέδειξαν αρχικά τουλάχιστον ιδιαίτερη επινοητικότητα τα στοιχεία του δικού τους πολιτισμού τα άντλησαν, είτε από τους αυτόχθονες, είτε από τους γειτονικούς πληθυσμούς το δημιουργικό τους πνεύμα αναδείχθηκε στη σύνθεση όσων στοιχείων παρέλαβαν σε ενιαίες μορφές με αξιολογική αυτοτέλεια.