Δοκίμια Μονταίν

Βιβλίο Πρώτο

Είναι κρίμα ένας κακός άνθρωπος να μην είναι και χωριατάνθρωπος και η ανηθικότητά του να απαλύνεται από την ευπρέπεια.

Κανείς δεν αποκλείεται να λέει σαχλαμάρες, το κακό είναι να τις λέει σοβαρά.

Το ίδιο μας το είναι συγκροτείται από αρρωστημένα χαρακτηριστικά η φιλοδοξία, η ζήλεια, η εκδίκηση, δεισιδαιμονία, η απελπισία κατοικούν μέσα μας με τέτοιο φυσικό δικαίωμα κατοχής ώστε αναγνωρίζουμε την ομοιότητά τους μέχρι και στα ζώα.

Μας μοιάζει περισσότερο ότι περισσότερο προέρχεται από εμάς τους ίδιους.

Η ψυχή μου τελεί υπό διαρκή μαθητεία και δοκιμασία.  Δεν υπάρχει καλοσύνη που να μην ευφραίνει μια προικισμένη φύση. … δεν είναι μικρή ηδονή να νιώθεις προφυλαγμένος από τη δόνηση ενός αιώνα τόσο διεφθαρμένου. Και να είσαι ικανός να λες στον εαυτό σου «αν κανείς με έβλεπε ως το βάθος της ψυχής μου δε θα με έκρινε ένοχο για προσβολή, για εκδίκηση και φθόνο, για προσβολή των νόμων, ούτε για αθέτηση του λόγου μου.

Εύκολα μπορώ να αντιληφθώ το Σωκράτη στη θέση του Αλεξάνδρου όχι όμως τον Αλέξανδρο στη θέση του Σωκράτη. Ο Αλέξανδρος ξέρεις να υποτάσσει τον κόσμο, ο Σωκράτης κατευθύνει τον άνθρωπο να ζει τη ζωή του σύμφωνα με την κατάσταση που επιτάσσει η φύση του, γνώση πολύ πιο γενική πιο κοπιώδης πιο νόμιμη. Η αξία της ψυχής δεν συνίσταται στο να πετάει ψηλά αλλά στο να πετάει με σειρά και τάξη.

Αλλά να είσαι ένας σκλάβος που ασταμάτητα ακολουθείς τον εαυτό σου, ώστε δεν μπορείς να ξεστρατίσεις ούτε μπορείς να τις εκτρέψεις από το δρόμο που έχουν πάρει. Λέω αυτά τούτη την ώρα γιατί δεν μου είναι εύκολο να ξεφύγω από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ψυχή μου μια κατάσταση ταλαιπωρίας δεδομένου πως δεν ξέρει συνήθως να περάσει την ώρα της δίχως να τελματωθεί σε αυτά που κάνει.

Για όποιον ξέρει πώς να εμβαθύνει στον εαυτό του και να το κάνει με σθένος ο στοχασμός είναι μια προσπάθεια έντονη και γόνιμη. Προτιμώ να σφυρηλατώ την ψυχή μου παρά να τη στολίζω.

Ζούμε και συναλλασσόμαστε με τους κοινούς ανθρώπους αν η συζήτηση μαζί τους μας ενοχλεί, αν απαξιούμε μιλήσουμε με πνεύματα ταπεινά και κοινά, συχνά είναι εξίσου πειθαρχημένα. Όλη η σοφία είναι ανούσια αν δεν προσαρμόζεται στην κοινή ανοησία.

Άλλοτε σημείωνα τις σκοτεινές μέρες σαν κάτι έκτακτο. Σήμερα είναι έκτακτες οι γαλήνιες.

Ένα πνεύμα που πάσχει τίποτα δυσάρεστο δεν ανέχεται. Οι ασθένειες της ψυχής ενισχύονται όσο καλύπτονται υπό πέπλο σκότους, όσο πιο άρρωστος είναι κάποιος τόσο λιγότερο το αντιλαμβάνεται.

Όσο το πνεύμα μας ισχυροποιείται από την επικοινωνία με πνεύματα ρωμαλέα και συγκροτημένα δεν μπορεί να ειπωθεί πόσο χάνει και νοθεύεται με τη συνεχή συναναστροφή και συνάφεια που έχουμε με τα χαμερπή και αρρωστημένα μυαλά, δεν υπάρχει λοιμική που να μην απλώνεται όπως αυτή.

Η γνώση αν βρει τις ψυχές αποκοιμισμένες τις βαραίνει περισσότερο και τις καταπνίγει σαν μάζα ωμή και αχώνευτη αν τις βρει ξύπνιες τείνει να τις κάνει λαγαρές και διάφανες και τις εξαϋλώνει μέχρι κενότητας.

Υπερβολικά φιλάνθρωπος με τον εαυτό του είναι όποιος ενώ δε μπορεί να αποσπάσει ένα ελάττωμα από μέσα του ψάχνει να το αποσπάσει από άλλον.

Αδύνατα μυαλά διαφθείρουν την αξία της φιλοσοφίας όταν τη μεταχειρίζονται (Σωκράτης)

Αν άλλοι εξέταζαν τον εαυτό τους όπως τον εξετάζω εγώ θα τον έβρισκαν όπως κι εγώ γεμάτο μηδαμινότητα και ανοστιά. Να απαλλαγώ από αυτά δεν γίνεται είμαστε ολάκεροι παραγεμισμένοι από αυτά τόσο ο ένας όσο  κι ο άλλος εκείνοι όμως που το νιώθουν είναι σε κάπως καλύτερη κατάσταση παρόλο που δεν είμαι και βέβαιος.