Αλμπέρ Καμύ - Ο Μύθος του Σίσυφου - απόσπασμα δοκιμίου

ΤΑ ΠΑΡΑΛΟΓΑ ΤΕΙΧΗ

Τα άδηλα συναισθήματα ευκολοφανερώνονται από τις πράξεις και τις πνευματικές μας συνήθειες.

…Ο ίδιος ρυθμός του κύκλου: αφύπνιση, συγκοινωνία, τέσσερεις ώρες στο γραφείο δείπνο, ύπνος όλα τούτα Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη Παρασκευή, Σάββατο. Αλλά κάποτε εμφανίζεται ένα γιατί και αρχίζει το ξεκίνημα μιας πλήξης που οδηγεί στην κούραση. Ναι «αρχίζει» αυτό μας ενδιαφέρει γιατί η κούραση φτάνει στο τέρμα μιας ζωής μηχανικής αλλά ταυτόχρονα κινητοποιεί τη συνείδηση, την αφυπνίζει προκαλεί συνέπειες.

…Η κούραση έχει κάτι που σε αποθαρρύνει αλλά πρέπει ν’ αναγνωρίσω πως έχει τα καλά της γιατί με τη συνείδηση αρχίζουν τα πάντα, ενώ αυτή και μόνο έχει αξία.

…Ο άνθρωπος κάνει σύγκριση ανάμεσα σ’ αυτόν και στο χρόνο. Παίρνει κάποια θέση μέσα του. Διαπιστώνει πως βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή και αναγνωρίζει πως είναι υποχρεωμένος να τη διαβεί. Είναι αιχμάλωτος του χρόνου και με τρόμο βλέπει στην όψη του χρόνου τον πιο σκληρό του εχθρό. Πάντα αύριο, ποθούσε το αύριο, ενώ θα έπρεπε με όλη του την ύπαρξη να μην το θέλει.

…Όμως ακόμη και οι ίδιοι οι άνθρωποι κρύβουν κάτι απάνθρωπο. Όποτε βλέπουν, για λίγο, με διαύγεια τα πράγματα η μηχανική πλευρά των κινήσεών τους και οι ανόητες μιμήσεις του συνιστούν το βλακώδη περίγυρό τους.

…Αριστοτέλης: συμβαίνει σε κάθε ισχυρισμό εκείνο που σημειώσαμε σαν αναπόφευκτη συνέπεια, δηλαδή να αναιρεί τον εαυτό του. Γιατί αυτός που λέει πως όλα είναι αληθινά, δέχεται και τον αντίστροφο ισχυρισμό, επομένως ο δικός του δεν είναι αληθινός – εφόσον παραδεχόμενος τον αντίθετο ισχυρισμό σαν αληθινό, κάνει το δικό του ψεύτικο. Αντίθετα όποιος λέει πως το κάθετι είναι ψεύτικο, ο ίδιος διαψεύδει τον ισχυρισμό του.»

…το δοκίμιο αυτό πρέπει να μας κάνει να έχουμε συνεχώς το μυαλό μας στην αναλλοίωτη διαφορά ανάμεσα σε ό,τι νομίζουμε πως γνωρίζουμε και σε ό,τι γνωρίζουμε πραγματικά, στην πρακτική συναίνεση και στη φαινομενική άγνοια που μας φέρνουν ιδέες οι οποίες αν ήταν αληθινές θ’ αναστάτωναν όλη μας τη ζωή.

…καταλαβαίνω πως η επιστήμη με βοηθά να κατανοήσω και να καταγράψω τα φαινόμενα αλλά δεν της είναι δυνατό να με κάνει να καταλάβω τον κόσμο. … για ποιο λόγο να βρίσκω γαλήνη μόνο μέσα στην άγνοια και το θάνατο.

…λοιπόν ανάμεσα σε τούτο το ακατανόητο και περιορισμένο σύμπαν, η μοίρα των ανθρώπων αποκτά το νόημά της. Άπειροι παραλογισμοί ανυψώνονται, περιτριγυρίζοντας τους ανθρώπους μέχρι τέλους. Από την ώρα που θ αποφασίσει να δει σωστά, αρχίζει να διακρίνει και να νιώθει τον παραλογισμό.

…Σεστώφ: ο καθολικότερος ορθολογισμός έχει πάντα σαν κατάληξη το παράλογο στην ανθρώπινη σκέψη. Δεν του ξεφεύγει κανένας από τους ολοφάνερους σαρκασμούς και τις γελοίες αντιθέσεις που χλευάζουν τη λογική. Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η εξαιρετική ιστορική περίπτωση της καρδιάς ή του πνεύματος. Καθώς περνά από την εμπειρία του καταδικασμένου να πεθάνει Ντοστογιέφσκι, από τη γεμάτη πυρετό πνευματική προσπάθεια του Νίτσε, από τ’ αναθέματα του Άμλετ και από την αριστοκρατική μελαγχολία του Ίψεν, διαπιστώνει, δίνει φως και λάψη στην ανθρώπινη εξέγερση ενάντια σ’ ό,τι είναι ανεπανόρθωτο.

Κίργκεγκωρ, ζει από τον παραλογισμό. «η πιο βέβαιη σιγή δεν είναι να σωπαίνεις αλλά να μιλάς». Είναι σίγουρος πως δεν υπάρχει καμιά απόλυτη αλήθεια που να μπορεί να ικανοποιήσει μια ύπαρξη.

…ο παραλογισμός γεννιέται από την αντίφαση ανάμεσα στον πόθο των ανθρώπων και την παράλογη σιγή του κόσμου. Το αναίτιο, η νοσταλγία του ανθρώπου και ο παραλογισμός που δημιουργείται από αυτή την αντίφαση, να τα τρία πρόσωπα της τραγωδίας που πρέπει να τελειώσει σίγουρα, μέσω όλης της λογικής που μπορεί να διαθέτει η ανθρώπινη ύπαρξη.