Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μόρφωση, Όμηρος, Δημόκριτος


Από το βιβλίο «Ιστορία μιας λέξης»

Στον Όμηρο η λέξη μορφή, υπάρχει μόνο δύο φορές:

Στο θ, ο Οδυσσέας κάνει μια αισθητική παρατήρηση. Ο ένας έχει «μορφή επέων», ευ – μορφία στα λόγια του, που του τη χορηγεί ο Θεός [κατά το «Θεός μορφήν έπεσι στέφει»], ενώ ο συνομιλητής του δεν έχει.

Ο πρώτος είναι ασχημούτσικος. Έχει από φυσικού του, από γεννησιμιού του μια ασχημία (αναλογίες χαρακτηριστικών προσώπου κτλ) που απαλύνει και χάνεται, εξαιτίας της… μορφής επέων.

Ο δεύτερος είναι όμορφος… τρανά τα κάλλη του… αλλά τι να το κάνεις; Η ασχημία των λόγων τον ασχημεύει. Το κάλλος ανθεί στο πρόσωπο του πρώτου με την ευμορφία των λόγων.

Μετά τον Όμηρο, κορυφαίος φιλόσοφος της μορφής είναι ο Δημόκριτος.

Σύμφωνα με αυτόν, η «μορφή επέων» του Ομήρου, δεν είναι χάρισμα Θεού, αλλά προϊόν της διδαχής πάνω στη βαθύτερη εσωτερική δομή του ανθρώπου, που την ονομάζει Ρυσμό (Ρυθμό από το Ρέω). Σε κάθε άνθρωπο, στο βάθος της υποστάσεώς του, υπάρχει Ρυσμός – εδώ ο ρυσμός αντιπροσωπεύει το δυναμικό σχήμα, τον προσχηματισμό, της ροής των ατόμων.

Στην επιφάνεια των ανθρώπων, στο πρόσωπο, στα μάτια, στην όψη, εκεί όπου ανθεί το κάλλος, ή η δυς – μορφία, υπάρχει μετά – ρυσμός, από την επίδραση της διδαχής, στο ρυσμό (της εσωτερικής δομής).

Έτσι λοιπόν: Η φύση και η διδαχή είναι παραπλήσια. Η διδαχή «μεταρυσμεί»… μεταμορφώνει, μετασχηματίζει τον άνθρωπο, κάνοντάς τον μια δεύτερη φύση.

Με την παρέμβαση της διδαχής που μεταρυσμεί, ο άνθρωπος δεν διατηρεί την αρχική του μορφή, αλλά αποκτά άλλη, που μπορεί να είναι εύμορφη: όμορφη… του μορφωμένου ή δύσ-μορφη… του παραμορφωμένου.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Τι είναι νοείν - Εισαγωγή στη φιλοσοφία - Ι. Θεοδωρακόπουλος

Πέντε πράγματα πρέπει να κρατήσουμε χωριστά στον νου μας για ν αποσαφηνίσουμε την έννοια του νοείν. Πρώτον είναι το υποκείμενο, το οποίον ακριβώς έχει τη νόηση. Το νοείν πραγματοποιείται πάντοτε από ένα υποκείμενο. Δεύτερον είναι το ίδιο το νοείν ως ενέργεια του πνεύματος, η οποία έχει ωρισμένη διάρκεια, δηλαδή αρχίζει σ’ ένα ορισμένο σημείο του χρόνου και τελειώνει σ’ ένα άλλο επίσης ωρισμένο. Τρίτον είναι το νόημα. Μέσα σε κάθε νοείν υπάρχει μια ουσία, μια ωρισμένη σκέψη, ένα ωρισμένο νόημα, δηλαδή αυτό που αποτελεί το περιεχόμενο του νοείν. Τέταρτον είναι το περιεχόμενο του νοείν, το νόημα εκφράζεται πάντοτε με ωρισμένες   γλωσσικές μορφές. Το πέμπτον που πρέπει να κρατήσωμε στο νου μας είναι το γεγονός ότι και το υποκείμενο που νοεί και το νοείν και το περιεχόμενο και η γλωσσική διατύπωση αναφέρονται γενικώς σ’ ένα αντικείμενο. Στον άνθρωπο η γνώση του είναι επιδρά πάνω του και τον μεταβάλλει αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν είναι μια ουσία εξαρχής αμετάβλητη και κλειστή. το ε...

Είμαστε μόνο ο εγκεφαλός μας;

  από   Παναγιώτης Ασημεόνογλου  - 20 Δεκεμβρίου 2025 1 1668 (αναδημοσίευση από το antifono.gr) Οι επιστημονικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών έχουν αποδείξει ότι ιδιότητες που παλιότερα αποδίδονταν σε μια «ψυχή» οφείλονται αποκλειστικά στη λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτό το οποίο είμαστε, οι χαρές και οι λύπες μας, οι αναμνήσεις και οι φιλοδοξίες μας, οι ηθικές επιλογές μας και η ταυτότητά μας, δεν φαίνονται να είναι τίποτε άλλο -σύμφωνα με τον νομπελίστα Φράνσις Κρικ που ανακάλυψε το DNA- από τη συμπεριφορά των νευρώνων μας [1] . 

Αδελφοι Καραμάζωφ

 από Μαρία Πινώτη (αντιγραφή)  Οι Αδελφοί Καραμαζώφ — Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Οι Αδελφοί Καραμαζώφ δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα· είναι ένα απέραντο ηθικό τοπίο όπου οι ανθρώπινες ψυχές αφήνονται γυμνές μπροστά στον Θεό, στη συνείδηση και στον ίδιο τους τον εαυτό. Γραμμένο κοντά στο τέλος της ζωής του Ντοστογιέφσκι, το βιβλίο μοιάζει με μια τελευταία εξομολόγηση — πυρετώδης, συμπονετική και αφοπλιστικά ειλικρινής. Λίγα έργα έχουν το θάρρος να κοιτάξουν τόσο βαθιά μέσα στην πίστη και την αμφιβολία, την αγάπη και τη βία, την ελευθερία και την ενοχή. Και ακόμη λιγότερα το κάνουν με τέτοια ανθρώπινη ένταση. Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται η οικογένεια Καραμαζώφ, μια οικογένεια χτισμένη πάνω στη σύγκρουση και τη σήψη.