Οδυσσέας Ελύτης (αποσπάσματα)

Στο συντομότατο διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα σε πέντε στίχους του Ίβυκου και άλλους τόσους του Κάλβου, πρόφτασε να αφυπνιστεί από τον πρωτογονισμό και την ωμοφαγία της η ομάς των λαών που επέτυχε στη συνέχεια να συγκροτήσει τα κράτη της Ευρώπης, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, βουτηγμένα στο συμφέρον, όπως οι ποντικοί στο λάδι, και για ένα διάστημα τόσο χαμηλής μετατρεψιμότητας που και ο τελευταίος φθόγγος της φωνής τους να ‘χει σταθεί ανάμεσα στην ρίνα και τον λάρυγγα. Δόξα να χει ο Θεός που εις την κορυφή του Ομήρου εστάθηκαν της θαλάσσης ο θρους και των ανοιχτών φωνηέντων το πάφλασμα. Πολλές ρήσεις έχουμε δει να ανατρέπονται, ποτέ όμως την αποφθεγματική εκδοχή: όπου γλώσσα πατρίς.

Ο πολιτισμός περνάει όπως το ιώδιο στις πονεμένες περιοχές για να τις ιάνει, έως ότου κάποιος καινούριος τραυματοποιός παρουσιαστεί και επαναληφθεί η ίδια ιστορία κι έχει ο Θεός. Επειδή άπαξ και κάποιος επέτυχε – στον πολιτισμό εννοώ – δεν μπορεί παρά να επανέλθει. Μετά μυριάδες χρόνια θα επανέλθει.

Το χρονικό μιας δεκαετίας, 1974

(Η Δύση), όταν είχε αρχίσει να υπάρχει, ανάμεσα σ’ αυτή και στην Ελλάδα είχε παρεμβληθεί ένας απίστευτα παρερμηνευμένος Χριστιανισμός. […] Αφήνω πια την Αναγέννηση. Αυτή ήταν ο μεγάλος εχθρός. Η μεγάλη παραχάραξη […]

[…] Η παρερμηνεία του βαθύτερου ελληνικού πνεύματος από τους ξένους, που δυσκολεύει τη συνεννόησή μας, και που γι’ αυτήν είμαστε εμείς υπεύθυνοι. […]

Δύστυχη Ελλάδα, να ταν οι ξένοι μονάχα, μα και οι Έλληνες; Και καλά, οι Έλληνες γενικά, μα και οι κοντινοί μας οι «διανοούμενοι»; Να βλέπουν τον τόπο τους με συγκατάβαση, σα μια οποιαδήποτε μικρή χώρα της Μέσης Ανατολής; Επειδή τα Πανεπιστήμια δεν έχουν συγχρονισμένα εργαστήρια, για να μην πω: κι επειδή τα ουρητήρια δε διαθέτουν ηλεκτρονικό μάτι; Ε, λοιπόν, κι εγώ θα το εξομολογηθώ με μιαν ειλικρίνεια που δεν αξίζει να την ειρωνευθεί κανείς: νιώθω ένας αριστοκράτης που έχει – ο μόνος που έχει – το προνόμιο να λέει τον ουρανό «ουρανό» και τη θάλασσα «θάλασσα», ακριβώς όπως η Σαπφώ, ακριβώς όπως ο Ρωμανός, εδώ και χιλιάδες χρόνια, και μόνον έτσι να βλέπω αλήθεια το γαλάζιο του αιθέρος ή ν’ ακούω το ρόχθο του πελάγους.